सोशल मीडियाचा वाढता प्रकोप जीवघेणा आहे – डॉ.वीरेंद्र भाटी मंगल
ज्ञानप्रवाह न्यूज – सध्या सोशल मीडियाचा अतिवापर वाढत असून तो मानवी आरोग्यासाठी घातक ठरत आहे. एका सर्वेक्षणानुसार, सोशल मीडियाने लहान मुलांपासून मोठ्या लोकांपर्यंत लोकांवर वर्चस्व गाजवले आहे, त्याशिवाय अनेकांना आपला दिवस सुरू करता येत नाही. सोशल मीडियाच्या अतिवापरामुळे केवळ शारीरिक आरोग्यावरच वाईट परिणाम होत नाहीत तर मानसिक दडपणही झपाट्याने वाढत आहे, त्यामुळे अचानक व्यक्तीला शारीरिक आणि मानसिक समस्यांना सामोरे जावे लागते. या परिस्थितीचा विचार करता सोशल मीडियाचा वापर कमी करणे अत्यंत आवश्यक आहे, ठराविक वेळेचे अंतर आवश्यक आहे, अन्यथा सोशल मीडियाच्या अतिवापराचे दुष्परिणाम भयावह असणार आहेत. पालकांनी आत्मसंयम राखला पाहिजे आणि विशेषतः मुलांवर लक्ष ठेवावे. सोशल मीडियाच्या दुष्परिणामांबाबतही मुलांना वेळोवेळी जागरूक केले पाहिजे. यासोबतच अनेक ॲप्सही आली आहेत, ज्याचा वापर करून मुले किती वेळ ऑनलाइन राहतील यावरही लक्ष ठेवता येते.
आज सोशल मीडियाचा हा विळखा आपल्या घरात आणि कुटुंबात मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. तरुण पिढीतील वाढती व्यसनाधीनता आणि त्यामुळे निर्माण होणारी अनियमित जीवनशैली यामुळे प्रत्येक व्यक्ती चिंतेत आहे, पण इथे विचार करण्याजोगा प्रश्न हा आहे की सोशल मीडियाच्या दुष्परिणामां बाबत आपण किती जागरूक आहोत ? सोशल मीडियाचे हे प्राणघातक व्यसन सर्वत्र पसरत असून, लहान मुले, तरुण, महिला, पुरुष, वृद्ध आदी कोणताही वर्ग अस्पर्शित राहिलेला नाही. रात्री उशिरा पर्यंत कुटुंबातील प्रत्येक सदस्य, लहान असो वा मोठा, रात्रभर आपापल्या खोलीत बसून सोशल मीडियाच्या गर्तेत आपला वेळ तर घालवत आहेच, शिवाय त्यांचे आरोग्यही बिघडवत आहे. या प्रकरणात फक्त तरुणच दोषी आहेत का ? या वाढत्या जीवघेण्या प्रवृत्तीला आळा घालण्यासाठी प्रयत्न केल्याचा ठपका तरुणाईवर घातला जात आहे, पण आई-वडील आणि घरातील वडीलधाऱ्यांनीही स्वत:मध्ये डोकावून पाहण्याचा प्रयत्न केला तर या समस्येवर बऱ्याच अंशी तोडगा निघू शकतो. चिंतेची बाब म्हणजे तरुणांमध्ये हे व्यसन धोकादायकरीत्या वाढत चालले आहे, तर कुटुंबातील सर्वच सदस्य सोशल मीडियावर इतका वेळ घालवतात की आपापसात कम्युनिकेशन गॅपची परिस्थिती निर्माण झाली आहे, ही चिंतेची बाब आहे.
सोशल मीडियाच्या माध्यमातून विकसित झालेल्या या अनियमित जीवनशैलीमुळे प्रत्येक घरात विविध प्रकारचे आजार आणि समस्या निर्माण होत आहेत. हे कसे थांबणार हा ज्वलंत प्रश्न आहे. तरुण पिढीला कोण मार्गदर्शन करणार ? आज रात्रंदिवस सोशल मीडियात मग्न राहणारे आणि तरुणांची चिंता करणारे पालक आज त्यांच्या पालकांचा हक्क गमावून बसले आहेत. हे वाढते व्यसन कुटुंबांमध्ये अत्यंत घातक ठरत आहे. यामुळे एकीकडे कुटुंबे विस्कळीत होत आहेत तर दुसरीकडे नातेसंबंधांच्या परंपरा संपुष्टात येत आहेत.
सध्या ती घराघरातली गोष्ट बनली आहे. तरुण असो वा प्रौढ,प्रत्येकजण उठल्या बरोबर मोबाईल उचलतो,रात्री उशिरा झोपे पर्यंत सोशल मीडियावर काय ट्रेंड होते, कोणता फोटो कोणी पोस्ट केला? आणि कोणी काय टिप्पणी केली? हे बघण्यातच तो अनेक तास वाया घालवतो. या मानसिक अवस्थेत जवळ बसलेल्या कुटुंबातील सदस्यांच्या किंवा पालकांच्या सुख-दु:खाची जाणीव नसते. आता सोशल मीडियाच्या वापरामुळे माणसाला एकटेपणा जाणवू लागला आहे, तरीही सुधारणेला वाव नाही असे दिसते. या सर्वांसोबतच सोशल मीडियाच्या व्यसनाचा बोलबाला आहे आणि या व्यसनामुळे लोक आपले वैयक्तिक आयुष्य सार्वजनिक करण्यात मागेपुढे पाहत नाहीत.याशिवाय सोशल मीडियावर अधिकाधिक कमेंट्स मिळवण्याच्या हव्यासापोटी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर अश्लीलतेचा नंगानाचही पाहायला मिळतो, जो अत्यंत चिंताजनक आहे. या संस्कारहीन पिढीचे कृत्य पाहून पालक चिंतेत आहेत. सोशल मीडियावर अपलोड होणाऱ्या फोटो आणि व्हिडिओंवर समाधानकारक प्रतिक्रिया मिळत नसल्याने लोकांमध्ये विशेषतः तरुणांमध्ये मानसिक आजार वाढत आहेत.
सोशल मीडियावर हा ट्रेंड झपाट्याने वाढत आहे की एखादी व्यक्ती दिवसभरात घडणाऱ्या सर्व घडामोडी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून अपलोड करते, जे कधीही योग्य नाही. सोशल मीडियापासून दूर राहण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे स्वतःमध्ये शिस्त विकसित करणे. सोशल मीडियाचा वापर कधी आणि किती करायचा, याचा नियम बनवावा लागेल. विशेषत: जेव्हा एखादी व्यक्ती कुटुंबासोबत असते.मोबाईल फोन पासून योग्य अंतर ठेवल्यास, विस्कटलेल्या नात्यांसोबत भावनिक जीवन जगता येते.
-डॉ. वीरेंद्र भाटी मंगल -ज्येष्ठ साहित्यिक व स्तंभलेखक , लाडनूं राजस्थान, मोबाईल-9413179329
Discover more from वृत्त भारती
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
